IT-visie op impact en profilering

Uit ITforResearch bij Universiteit Utrecht

Dit hoofdstuk gaat over impact en profilering. Impact is het onderzoeken van het effect van onderzoek. Profilering is het bewust neerzetten van een beeld van de UU en het onderzoek aan de UU.

Impact[bewerken]

Impact kan onderzocht worden door bijv. het meten, evalueren of stimuleren van het effect van onderzoek. Effect op collega-onderzoekers (die bijv. vervolgonderzoek doen) of op professionals (bijv. artsen maken een nieuwe behandelmethode gebaseerd op resultaten van onderzoek). Ook over effect op het brede publiek (bijv. een patiëntenvereniging herschrijft wetenschappelijke publicaties in voor patiënten begrijpbare taal), of op een bedrijf of instelling (bijv. een bedrijf gebruikt resultaten van onderzoek voor een nieuw/beter product of dienst). Er kan ook effect zijn op beleid (bijv. de landelijke politiek maakt nieuw beleid of wetgeving gebaseerd op resultaten van onderzoek).

Een onderzoeker kan impact ook zelf gebruiken om te bekijken in welke (mogelijk niet-geanticipeerde) vakgebieden zijn onderzoekresultaten gebruikt worden en kan daarop vervolgonderzoek richten, of bijv. een bedrijf oprichten. Impact in dit informatieplan heeft dus een bredere betekenis dan op sommige andere plekken binnen de UU[1], en raakt dus aan IT-visie op citizen science.

Het onderzoeken van de impact kan op vele verschillende manieren gebeuren, bijv. met de traditionele Impact Factor voor wetenschappelijke artikelen, of hoe vaak een artikel in een krant, beleidstekst of op social media geciteerd/geliked/geparafraseerd wordt, of hoe vaak data of software gedownload wordt. Er kan credit gegeven worden aan iedereen die aan onderzoek bijdraagt of die data of software deelt: naast de onderzoeker bijv. ook aan de software engineer, de datamanager, de onderzoekssoftwarespecialist, en aan het brede publiek dat meegedaan heeft. Deze metingen kunnen op verschillende niveaus geaggregeerd worden: bijv. op universitair-, facultair-, discipline-, vakgroep- en onderzoekerniveau. Impact kan ook aanleiding geven tot beloningen of stimulansen aan UU-medewerkers of het brede publiek dat meegedaan heeft.

De impactmeting betreft alle onderzoeksresultaten (publicaties, data en software, zie de voorgaande drie hoofdstukken) en alle vormen van monitoring (bijv. kosten, aantallen, downloads, effect op maatschappij). Ook kan het gaan over benchmarking en het zichtbaar maken van samenwerkingsverbanden. Kwaliteitszorg (bijv. rapportages voor bijv. SEP-visitaties) valt ook onder impact, evenals promotietrajecten: het “effect” daarvan is, behalve de nieuwe doctor, nieuwe kennis en dus impact.

Profilering van de Universiteit Utrecht in Nederland[bewerken]

Als universiteit met een grote exposure, goede wetenschappers, een hoge onderzoeksimpact en de beste onderzoeksfaciliteiten (zoals bijv. met het programma Research IT rond data ontwikkeld worden) is de UU een aantrekkelijke werkgever. Bij de UU heerst een open cultuur door onder meer open wetenschap hoog in het vaandel te hebben en haar onderzoekers daarin stevig te stimuleren en maximaal te ontzorgen.

Door dit voortouw te nemen wordt de UU en de reputatie van haar onderzoeksgebieden nog beter zichtbaar, zowel wetenschappelijk als maatschappelijk. Door haar voorbeeldfunctie rond toegankelijkheid worden onderzoeksresultaten ook meer buiten de UU gebruikt, waardoor maatschappelijke en buitenlandse partners misschien meer met UU-onderzoekers willen samenwerken. De verwachting is dat daardoor talentvolle onderzoekers zich aan de UU willen binden, wat weer tot gevolg heeft dat er meer financiering binnengehaald kan worden en de slagkracht van de UU vergroot wordt door nog meer onderzoek van goede kwaliteit. Dit zorgt weer dat er betere faciliteiten zijn, waardoor de cirkel weer rond is.

Als de UU ook stevig inzet op IT-visie op citizen science en het Public engagementprogramma UU, wordt de UU ook steeds beter zichtbaar in de maatschappij, en de maatschappij binnen de UU. Hierdoor kan de UU bijdragen aan een betere maatschappij en de maatschappij aan beter wetenschappelijk onderzoek. Ook dit maakt de UU een nog aantrekkelijkere plek voor studenten en medewerkers, en de maatschappij een betere plek om in te leven[2].

Huidige IT-situatie[bewerken]

Impact van wetenschappelijke artikelen wordt nog veel met de traditionele Impact Factor gemeten. Impact van andere soorten onderzoeksoutput – boeken, artikelen in vakbladen, data, software, etc. – kan daar niet mee gemeten worden. Ook werkt deze maat niet goed voor een aantal onderzoeksdisciplines of voor een aantal open access tijdschriften.

Steeds meer begint er aandacht te komen voor de maatschappelijke impact van onderzoek, bijv. "Science in Transition"[3], dat zegt dat wetenschap gewaardeerd moet worden om de maatschappelijke meerwaarde die het oplevert en dat maatschappelijke stakeholders moeten kunnen meebeslissen over de kennisproductie.

Op dit moment is er een heel scala aan alternatieve metrieken beschikbaar, sommige open, andere niet, maar welke daarvan de “beste” en welke de relevante zijn voor een doelgroep/discipline/faculteit/CvB is nog een open vraag. Daarvoor is verder onderzoek nodig.

Voor rapportages met gegevens uit verschillende bronsystemen is het logisch om één systeem te hebben, om te voorkomen dat elk bronsysteem extra gegevens uit andere bronsystemen importeert.

Profilering is veel breder dan IT. Hieronder beperken we ons tot het ondersteunen van profilering met behulp van IT. Bijvoorbeeld door alle wetenschappelijke resultaten van de UU en UU-expertise eenvoudig vindbaar te maken.  

Trends en principes, uitgewerkt in UU-doelen, -ambities en -acties[bewerken]

Rond impact zijn de volgende trends en principes te herkennen:

  • Trend: bepalen van wetenschappelijke en maatschappelijke impact van onderzoek, door het gebruik van internationaal geaccepteerde open metrieken.
  • Trend: zichtbaar en maatschappelijk betrokken zijn, vindbaar maken van onderzoeksoutput, met de UU-discoverer.
  • Principe: onderzoekers en ondersteuners zo veel mogelijk ontzorgen, zodat ze zich kunnen concentreren op hun werk, met Rapportages op maat.

  1. Het gebruik van het woord "impact" in dit informatieplan vindt zijn oorsprong in het commissiebesluit tot oprichting van de EU High Level Group on maximising the impact of EU research and innovation programmes (http://ec.europa.eu/research/evaluations/index.cfm?pg=hlg). Uit gesprekken blijkt dat op sommige plekken binnen de UU “impact” een smallere/andere betekenis heeft, bijv. alleen effect van resultaten van onderzoek op niet-wetenschappelijke gebruikers.
  2. Deze wens staat in het Strategisch plan UU.
  3. Science in Transition: http://scienceintransition.nl.