IT-visie op publicaties

Uit ITforResearch bij Universiteit Utrecht

Toegankelijke publicaties gaat over het beschikbaar zijn van publicaties voor iedereen, om bijvoorbeeld te lezen, te delen en voor hergebruik. Zonder kosten of abonnement voor de lezer.

Naast publicaties – documenten die bedoeld zijn om kennis te delen, zoals wetenschappelijke artikelen, boeken, boekrecensies in een krant, of een blog – omvat het woord “publicaties” in dit informatieplan ook andere soorten documenten die met onderzoek te maken hebben, zoals bijv. een beschrijving van de onderzoeksmethodologie, het onderzoeksplan, het datamanagementplan, en misschien ook financiële overzichten, (afgewezen) onderzoeksvoorstellen, referentenrapporten, en onderzoeksgerelateerde contracten. Het delen daarvan verhoogt de transparantie van onderzoek (zie IT-visie op samenwerking). De doelgroep voor een publicatie kan zowel wetenschappelijk als niet wetenschappelijk zijn. De duurzaamheid (bruikbaarheid op lange termijn) is ook belangrijk.

De betekenis van het woord publicaties in dit informatieplan is met bovenstaand breder dan in bijv. het UU Open science programma.

Het is niet reëel te verwachten dat alle publicaties van de UU op termijn open beschikbaar zullen zijn. Onderzoekers worden nog steeds onder meer afgerekend op de Impact Factor. Een artikel in een tijdschrift met hoge Impact Factor zoals de Nature of Science heeft dan toch veruit de voorkeur boven een open access tijdschrift met een lagere Impact Factor. Voor boeken is de situatie anders, daar bestaat geen Impact Factor. Sommige uitgevers gaan akkoord met het open beschikbaar maken van hun boeken, maar pas na een paar jaar. Als onderzoekers bewust een keuze maken om hun publicaties open te maken of gesloten te laten kan dat al meer open publicaties opleveren.

Huidige IT-situatie[bewerken]

Het centrale thema van dit informatieplan is hoe IT onze onderzoekers en hun ondersteuners kan ontzorgen, zodat ze zich kunnen concentreren op onderzoek. Uit veel gesprekken blijkt dat allerlei “administratieve klusjes” onderzoekers en ondersteuners veel tijd kosten, en regelmatig ook ergernis. In onderstaande paragrafen worden IT-tools en ondersteuning voorgesteld om die last, en hopelijk ook de daarmee samengaande ergernis, minder te maken.  

Trends en principes, uitgewerkt in UU-doelen, -ambities en -acties[bewerken]

Rond open publicaties zijn de volgende trends en principes te herkennen: